't Kofschip: verleden tijd

Groep 6, 7 en 8

In de verleden tijd zijn er twee soorten werkwoorden. Bij klankveranderende werkwoorden verandert de klank, bij klankvaste werkwoorden komt er -te of -de achter. Met 't kofschip-x weet je of het -te of -de is.

In welke groep

Groep 6

Verleden tijd: klankveranderend (vond, deed, werd) ± maart
Verleden tijd: klankvast, 't kofschip-x ± april

Groep 7

Verleden tijd: klankveranderend (vond, deed, werd) vanaf het begin
Verleden tijd: klankvast, 't kofschip-x ± oktober
Verleden tijd: twee dezelfde letters (plantte, brandde) ± november
Verleden tijd: z en v (verhuisde, verfde) ± januari

Groep 8

Verleden tijd: klankveranderend (vond, deed, werd)
Verleden tijd: klankvast, 't kofschip-x
Verleden tijd: twee dezelfde letters (plantte, brandde)
Verleden tijd: z en v (verhuisde, verfde)

Wanneer iets in de klas aan bod komt, is ongeveer: elke school plant anders, en er is geen landelijke planning per groep. In groep 8 staat alles open, met het oog op de doorstroomtoets.

Zo leer je het op school

Bij klankveranderende werkwoorden verandert de klank: lopen wordt liep, vinden wordt vond, nemen wordt nam. Er komt geen -te of -de achter, en ook geen t: hij vond, hij deed, hij werd. In het meervoud komt er -en achter: wij liepen, wij vonden.

Bij klankvaste werkwoorden blijft de klank gelijk en schrijf je ik-vorm + te of ik-vorm + de. In het meervoud: -ten of -den. Welke het is, zeg je met 't kofschip-x.

Neem het hele werkwoord en haal er -en af. Staat de laatste letter in 't kofschip-x (t, k, f, s, c, h, p, x)? Dan schrijf je -te. Anders -de.

't Kofschip-x in de praktijk
Hele werkwoord	Zonder -en	Laatste letter	Verleden tijd
fietsen	fiets	s, staat erin	fietste
werken	werk	k, staat erin	werkte
planten	plant	t, staat erin	plantte
wandelen	wandel	l, staat er niet in	wandelde
branden	brand	d, staat er niet in	brandde
verhuizen	verhuiz	z, staat er niet in	verhuisde
verven	verv	v, staat er niet in	verfde

Let op de werkwoorden in de tabel. Bij plantte en brandde staan twee dezelfde letters, omdat de ik-vorm al op t of d eindigt. Bij verhuisde en verfde kijk je naar de z en de v van het hele werkwoord, niet naar de s en f van de ik-vorm.

Waar het vaak misgaat

Naar de ik-vorm kijken: verhuizen wordt verhuisde, niet verhuiste.
Eén t of d schrijven: hij plantte en het brandde, ook al hoor je er maar één.
Een t achter een klankveranderend werkwoord zetten: hij deed, niet hij deedt.
De n vergeten in het meervoud: wij fietsten, niet wij fietste.
Woorden die wel op -t eindigen maar geen -te hebben, zoals kocht en dacht: die zijn klankveranderend.

Voorbeeldopgaven

Echte opgaven uit Toch Weer Taal. Probeer ze eerst zelf, en kijk dan naar de uitleg.

groep 7 · Verleden tijd: klankveranderend (vond, deed, werd)

Eén woord in deze zin is fout geschreven. Tik erop.

Gisteren koost Ayoub na lang twijfelen voor de zwarte gitaar.

▸ Laat de uitleg zien

Tijd: het gebeurde al eerder, dus verleden tijd.
Onderwerp: Ayoub (enkelvoud).
Klankveranderend: de klank verandert (kiezen – koos), dus 't kofschip-x is niet nodig.
Enkelvoud: geen uitgang, geen t. Meervoud: -en erachter.
Hier: koos.

groep 8 · Verleden tijd: klankvast, 't kofschip-x

Eén woord in deze zin is fout geschreven. Tik erop.

Vlak voor het laatste level crashde de game gisteren ineens.

▸ Laat de uitleg zien

Tijd: het gebeurde al eerder, dus verleden tijd.
Onderwerp: de game (enkelvoud).
Klankvast: de klank verandert niet, dus je gebruikt 't kofschip-x.
Hele werkwoord zonder -en: crash, laatste letter h. Die staat in 't kofschip-x, dus te(n).
Ik-vorm crash + te = crashte.

groep 8 · Verleden tijd: twee dezelfde letters (plantte, brandde)

Eén woord in deze zin is fout geschreven. Tik erop.

Vorig jaar verspreidte de wind het zand van de duinen over het hele fietspad.

▸ Laat de uitleg zien

Tijd: het gebeurde al eerder, dus verleden tijd.
Onderwerp: de wind (enkelvoud).
Klankvast: de klank verandert niet, dus je gebruikt 't kofschip-x.
Hele werkwoord zonder -en: verspreid, laatste letter d. Die staat niet in 't kofschip-x, dus de(n).
Ik-vorm verspreid + de = verspreidde.
De d of t van de ik-vorm blijft staan, en daar komt de achter. Zo staan er twee dezelfde letters.

Zelf oefenen

5 opgaven verleden tijd, van makkelijk naar moeilijker, met na elke opgave de uitleg. Zonder account. In welke groep zit je kind?

Liever alles door elkaar, op papier? Print een proeftoets. Of lees hoe Toch Weer Taal werkt.