Toch Weer Taal Inloggen

Gelijkvormigheid: je hoort iets anders dan je schrijft

Groep 6, 7 en 8

Je zegt /zagdoek/, maar je schrijft zakdoek. Een stukje van een woord houdt zijn eigen schrijfwijze, ook als het naast een ander stukje anders klinkt. Het valt onder morfologische spelling: spelling die volgt uit hoe een woord is opgebouwd.

In welke groep

Groep 6

  • Gelijkvormigheid: het grondwoord blijft (vriendschap) ± januari

Groep 7

  • Gelijkvormigheid: het grondwoord blijft (vriendschap) vanaf het begin
  • Gelijkvormigheid: je hoort iets anders (zakdoek) ± november

Groep 8

  • Gelijkvormigheid: je hoort iets anders (zakdoek)
  • Gelijkvormigheid: het grondwoord blijft (vriendschap)

Wanneer iets in de klas aan bod komt, is ongeveer: elke school plant anders, en er is geen landelijke planning per groep. In groep 8 staat alles open, met het oog op de doorstroomtoets.

Zo leer je het op school

Als je twee klanken vlak na elkaar zegt, passen ze zich aan elkaar aan. Op school heet dat gelijkvormigheid, en je hoort ook de term assimilatie. Daardoor hoor je iets anders dan er staat.

Knip het woord in stukken en schrijf elk stuk zoals het los is. zakdoek is zak + doek, afval is af + val, opbellen is op + bellen. Je hoort /zagdoek/, /affal/ en /obbellen/, maar elk stuk blijft hetzelfde.

Soms zit het verschil in een stukje met een d. vriendschap komt van vriend, en bij langer maken hoor je de d: vrienden. Datzelfde geldt voor stadhuis, met stad en steden.

Waar het vaak misgaat

  • Schrijven wat je hoort: zagdoek in plaats van zakdoek, of affal in plaats van afval.
  • Het woord niet knippen, waardoor je niet ziet welke stukken erin zitten.
  • De d van het grondwoord vergeten: vriendschap, niet vrientschap.

Voorbeeldopgaven

Echte opgaven uit Toch Weer Taal. Probeer ze eerst zelf, en kijk dan naar de uitleg.

groep 7 · Gelijkvormigheid: je hoort iets anders (zakdoek)

Uit welke twee stukken bestaat opbouw?
  • A opb + ouw
  • B opbo + uw
  • C op + bouw
  • D o + pbouw
▸ Laat de uitleg zien
  1. Twee klanken naast elkaar veranderen als je ze uitspreekt. Daardoor hoor je iets anders dan je schrijft.
  2. Elk stukje houdt zijn eigen schrijfwijze: op + bouw.
  3. Je schrijft opbouw.

groep 8 · Gelijkvormigheid: het grondwoord blijft (vriendschap)

Uit welke twee stukken bestaat blindheid?
  • A blindh + eid
  • B bli + ndheid
  • C blindhe + id
  • D blind + heid
▸ Laat de uitleg zien
  1. In dit woord zit blind. Dat stuk schrijf je altijd hetzelfde, ook als je het hier anders hoort.
  2. Je schrijft blindheid.

groep 8 · Gelijkvormigheid: je hoort iets anders (zakdoek)

Uit welke twee stukken bestaat wetboek?
  • A wetb + oek
  • B w + etboek
  • C wetbo + ek
  • D wet + boek
▸ Laat de uitleg zien
  1. Twee klanken naast elkaar veranderen als je ze uitspreekt. Daardoor hoor je iets anders dan je schrijft.
  2. Elk stukje houdt zijn eigen schrijfwijze: wet + boek.
  3. Je schrijft wetboek.

Zelf oefenen

5 opgaven gelijkvormigheid, van makkelijk naar moeilijker, met na elke opgave de uitleg. Zonder account. In welke groep zit je kind?

Liever alles door elkaar, op papier? Print een proeftoets. Of lees hoe Toch Weer Taal werkt.